Σχετικά με την έκθεση
Ο Σωτήρης Τσιγγάνος και ο Ionian Bisai, οι καλλιτέχνες που απαρτίζουν την Latent Community, είναι συλλέκτες και παρουσιαστές ιστοριών που συχνά μένουν ανείπωτες, κάτω από την επιφάνεια του δημόσιου λόγου. Το έργο τους, που υποστηρίχτηκε από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (SNFPHI) στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια και το Ερευνητικό Κέντρο MOHA, επικεντρώνεται στο Άβατο — ένας όρο που χρησιμοποιείται κυρίως σε εκκλησιαστικό πλαίσιο για να περιγράψει έναν χώρο που είναι απροσπέλαστος για τις γυναίκες ή τους μη μυημένους, με απλά λόγια, μια απαγορευμένη ζώνη — ένα χωριό στην Ξάνθη που φιλοξενεί μια κοινότητα που οι ξένοι θεωρούν μαύρη.
Αρχικά, ο Σωτήρης και ο Ionian θέλησαν να ρίξουν φως στην ιστορία της παρουσίας των μαύρων στην Ελλάδα, που αν και εκτενής συχνά παραβλέπεται, και ήταν περίεργοι να εξερευνήσουν πώς οι κάτοικοι του Άβατου αντιλαμβάνονται την ιστορία και την ταυτότητά τους. Κάποιοι στην περιοχή ισχυρίζονται ότι η κοινότητα είναι το ζωντανό υπόλειμμα του δουλεμπορίου του Μοχάμετ Άλι (ή του γιου του Ιμπραήμ), ενώ άλλοι, χωρίς στοιχεία, συνδέουν την παρουσία της με στρατιώτες του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου από γαλλικές αποικίες. Ωστόσο, οι κάτοικοι του Άβατου, σε μεγάλο βαθμό τουρκόφωνοι εργάτες της γης, έδειχναν ελάχιστο ενδιαφέρον στις έρευνες για το παρελθόν τους ή τη θέση τους στην Ελλάδα σήμερα. Και για καλό λόγο — δεν οφείλουν σε κανέναν εξήγηση. Επιπλέον, ξέρουν πόσο ύποπτο είναι να εμφανίζονται άνθρωποι με μικρόφωνα, κάμερες και διερμηνέα κάνοντας ερωτήσεις, καθώς και πόσο επικίνδυνο μπορεί να είναι να τοποθετηθούν κάτω από οποιαδήποτε ταυτότητα, «Έλληνας», «Μαύρος», «Τούρκος» ή «Μουσουλμάνος». Όπως έλεγαν ο Σωτήρης και ο Ionian στις πρώτες μέρες του project, «Ό,τι και να πει κανείς στο Άβατο είναι λάθος».
Μετά από πολλές επισκέψεις, περπατώντας σιωπηλά με τους ντόπιους στις καθημερινές τους διαδρομές μέσα από χωράφια με καλαμπόκια και βοσκοτόπια πέρα από τα γνωστά δίκτυα συγκοινωνίας, έγινε φανερό ότι πέρα από τις συνεντεύξεις και την αρχειακή έρευνα, μπορεί να ανοίξει μια δεξαμενή μνήμης και ιστορίας που εκκρίνεται σε χειρονομίες, τελετουργίες και σχέσεις με τον κόσμο των ζώων. Δεν τους ξεφεύγει η ειρωνεία του να περιδιαβαίνουν σε ένα μέρος που το όνομά του είναι «απαγορευμένη ζώνη». Σε αυτήν την έκθεση, μπορεί κανείς να εντοπίσει έναν τόνο ειρωνείας που στοχεύει στις υποθέσεις που έφεραν οι απ’ έξω και αναιρέθηκαν τόσο γρήγορα στο Άβατο.
Τα επίσημα εγκαίνια της έκθεσης πραγματοποιήθηκαν το Σάββατο 14 Ιουνίου στο Μουσείο Μοχάμεντ Άλι. Η έκθεση παρέμεινε ανοιχτή έως τις 24 Ιουλίου.
Η δράση υλοποιήθηκε με τη συνεργασία του Ερευνητικού Κέντρου MOHA, την Πρωτοβουλία για τις Δημόσιες Ανθρωπιστικές Επιστήμες Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (SNFPHI) στο Πανεπιστήμιο Columbia και τη Latent Community.
