Το Ερευνητικό Κέντρο MOHA διοργάνωσε το Διεθνές Συμπόσιο «Μπεκτασήδες και Αλεβίτες στα Βαλκάνια και την Ανατολία: κοσμοθεωρίες και πρακτικές μέσα από εποχές και χώρους» που πραγματοποιήθηκε στο Ιμαρέτ της Καβάλας, από τις 3 ως τις 5 Νοεμβρίου.

Διεισδύοντας στους συναρπαστικούς κόσμους του Αλεβισμού και του Μπεκτασισμού, το συνέδριο διερεύνησε τις πνευματικές, ιστορικές και ανθρωπολογικές διαστάσεις δύο αλληλένδετων μυστικιστικών παραδόσεων με ρίζες στο περσικό Χορασάν, που διαμορφώθηκαν και αργότερα άκμασαν στην Ανατολία και στα Βαλκάνια από τους μεσαιωνικούς χρόνους μέχρι σήμερα. 

Διεθνούς φήμης ακαδημαϊκοί και εκπρόσωποι των Αλεβιτών και Μπεκτασήδων από την Ελλάδα, την Τουρκία και την Αλβανία, εστίασαν στο φιλοσοφικό, θρησκευτικό, πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο των Αλεβιτών και Μπεκτασήδων, τις αλληλεπιδράσεις τους με τις περιβάλλουσες κοινότητες, αλλά και τους μετασχηματισμούς που υπέστησαν μέσα σε συγκεκριμένα πολυεθνικά, πολυθρησκευτικά και πολυγλωσσικά περιβάλλοντα. Οι παρουσιάσεις και οι συζητήσεις επεκτάθηκαν σε ζητήματα όπως η πνευματικότητα και οι τελετουργίες, η καταγωγή και οι ιεραρχίες, ο ρόλος των Μπεκτασήδων στο σώμα των Γενιτσάρων. 

Διεθνές συμπόσιο:
Μπεκτασήδες και Αλεβίτες στα Βαλκάνια και την Ανατολία
Κοσμοθεωρίες και πρακτικές μέσα από εποχές και χώρους

3-5 Νοεμβρίου 2023, Ιμαρέτ, Καβάλα, Ελλάδα

Οργανωτική επιτροπή: Ευάγγελος Αρεταίος, Γιώργος Μαβρομμάτης, Zeynep Turkyilmaz

Αυτό το συμπόσιο – το πρώτο διεθνές συμπόσιο αυτού του είδους που πραγματοποιείται στην Ελλάδα – επιχείρησε να διερευνήσει την ιστορική διαδρομή των κοινοτήτων Μπεκτασήδων και Αλεβιτών που εκτείνονται από την Ανατολία έως τα Βαλκάνια, από τον Μεσαίωνα έως τις μέρες μας.

Εστιάζοντας στο φιλοσοφικό, θρησκευτικό, πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο έζησαν, στις αλληλεπιδράσεις τους με τις γύρω κοινότητες και στους μετασχηματισμούς που υπέστησαν μέσα σε συγκεκριμένα πολυεθνικά, πολυθρησκευτικά και πολύγλωσσα περιβάλλοντα, το συμπόσιο προσπάθησε να παρουσιάσει:

• τα κυριότερα σημεία της πορείας του Μπεκτασισμού και του Αλεβισμού από την απαρχή τους έως σήμερα
• τις αντιλήψεις για τον κόσμο που έχουν κατασκευάσει οι Μπεκτασήδες και οι Αλεβίτες και πώς αυτές συνυφαίνονται με τις πρακτικές και τις στρατηγικές τους
• τους τρόπους με τους οποίους οι πεποιθήσεις και οι πρακτικές των Μπεκτασήδων και των Αλεβιτών έχουν ακμάσει ή έχουν αμφισβητηθεί σε διαφορετικά πολιτικά και εθνοτικά πλαίσια, με αποτέλεσμα τον στιγματισμό των κοινοτήτων τους.

Οι παρουσιάσεις και οι συζητήσεις στο συμπόσιο επεκτάθηκαν σε ζητήματα όπως η πνευματικότητα και οι τελετουργίες, η γενεαλογία και οι ιεραρχίες, ο ρόλος των Μπεκτασήδων στο σώμα των Γενίτσαρων, η ριζική αναδιάρθρωση μετά το 1826 και η αναβίωση κατά την περίοδο του Τανζιμάτ, η μετάβαση από την προ-νεωτερικότητα στη νεωτερικότητα, η επανατοποθέτηση και οι δράσεις των Μπεκτασήδων και των Αλεβιτών εντός των εθνών-κρατών, καθώς και οι στρατηγικές επιβίωσης των κοινοτήτων, οι κοινοτικές συμπεριφορές και τελετουργίες και οι έννοιες εκφράσεων όπως «σιωπηλή» κοινότητα, «νεοαλεβιτισμός» στην Ευρώπη κλπ.

Ημέρα πρώτη, 3 Νοεμβρίου 2023
15:00 Εισαγωγή.
Ισλαμικός μυστικισμός και σουφικά τάγματα (tarikat): ένα θρησκευτικό και κοινωνικό φαινόμενο
Αγγελική Ζιάκα: Islamic mysticism, Soufi orders and Bektashism
Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης: Islam in modern Greece: From the Ottoman Empire to
the nation state.

Πρώτο panel: Ιστορικές και θρησκευτικές απαρχές του Αλεβιτισμού-Μπεκτασισμού
Riza Yildirim: Formation of the Bektashi Spiritual Genealogy (Silsila): A
Revisionist Look at the Formative Period of the Bektashi History”
Zeynep Aydogan: Before Bektashism: Cult of Saints and Forging Paths of Continuity
Heath Lowry: Bektashi shrines, holy places and architecture

Ημέρα δεύτερη, 4 Νοεμβρίου 2023
9:30 Δεύτερο panel: Το κράτος και οι Αλεβίτες-Μπεκτασίδες
Gulay Yilmaz: The Janissary-Bektashi Nexus: Exploring the Interwoven History and Socio-Political Dynamics until 1826
Cem Kara: The Closure of the Bektashi Order in 1826 and its Religious and Discursive Repercussions
Zeynep Turkyilmaz: Between Surveillance and Resistance: The Alevi-Bektashi communities during the Hamidian era
Brett Wilson: Bektashi Lodges in the Turkish Republic

11.30 Τρίτο panel: Κοινότητες Μπεκτασίδων–Αλεβιτών στα Βαλκάνια, σε Ελλάδα και Ευρώπη
Sara Kuehn: Albanian and North Macedonian Bektashism in the Post-1990s
Yilmaz Kahraman: Alevism revival in Europe
Γιώργος Μαυρομμάτης και Αϊσέ Καραχουσεΐνογλου: A historical overview of Bektashism in Greece: People, spaces, traditions and spiritual interactions
Ευάγγελος Αρεταίος: The Alevi-Bektashi in Greece: A contemporary case study
Αγγελική Ζιάκα: Brief presentation of the ICE project with photographs from Bektashi-Alevi fests in Thrace

Part 1:

Part 2:

16.00 Τέταρτο panel: Πνευματικότητα και πρακτικές του Μπεκτασισμού
Mark Soileau: The Perfect Human in Bektashi Discourse and Practice
Ayhan Aydin: Tekkes and Babalar: A spiritual network. Holy spaces, nature and holy men
Melih Duygulu: Bektashi Music in the Balkans

16.30 Πέμπτο panel: Ένα σύγχρονο “μουχαμπέτι”
Συντονισμός: Zeynep Turkyilmaz
Αχμέτ Καραχουσεΐν: Πρόεδρος της επιτροπής των Αλεβιτών Μουσουλμάνων στη Θράκη
Dertli Divani: Alevi aşık, Turkey
Huseyin Sinan Ulusoy: Haci Bektas, Turkey Cemalettin Aydin: Haci Bektas, Turkey
Hisen Sulejmani: Ερευνητής-συγγραφέας. World Bektashi Center, Albania

Ημέρα τρίτη, 5 Νοεμβρίου 2023
Επίσκεψη στον τεκέ του Σουλτάνου Sayid Ali και Γιορτή Νοεμβρίου (Κουρμπάνι) του Mürsel Bali
(προεραιτκό)