Το χαρτί και το βιβλίο φαίνονται αρκετά συνηθισμένα στις μέρες μας, ωστόσο η χρήση τους είναι θεμελιώδους σημασίας για τον σύγχρονο πολιτισμό. Οι Άραβες, που είχαν κατακτήσει όλα τα ανατολικά παράλια της Μεσογείου, μετέδωσαν στο Βυζάντιο και στην υπόλοιπη Δύση μια πολύτιμη κινέζικη εφεύρεση, την κατασκευή του χαρτιού. Και στα μέσα του 15ου αιώνα, η εφεύρεση της τυπογραφίας με κινητά στοιχεία από τον Ιωάννη Γουτεμβέργιο αύξησε κατακόρυφα την ζήτηση του χαρτιού και επιτάχυνε την εξάπλωσή του. Χρειάστηκαν πολλά χιλιόμετρα και πολλή εργασία έως ότου οι ιδέες ταξιδέψουν στον κόσμο και η γνώση γίνει κοινό αγαθό.

Οι γιατροί του αραβικού κόσμου κατάφεραν όχι απλά να μεταδώσουν την αρχαία ελληνική επιστήμη στους μελετητές της Αναγέννησης που τους διαδέχθηκαν, αλλά και να εξελίξουν με τις γνώσεις και τις πρακτικές που καθιέρωσαν στην επιστήμη της υγείας. Παράλληλα, ο αραβικός κόσμος προσέφερε χώρους και υπηρεσίες περίθαλψης, όπως το Bīmaristan (=οίκος των ασθενών), που συνέβαλαν στην ανάπτυξη σύγχρονων κλινικών και νοσοκομείων.

Στις αρχαίες ερήμους της Μέσης Ανατολής, γεννήθηκε και μεγάλωσε η παλαιότερη ράτσα αλόγων, η αραβική. Καθ’ όλη την ιστορία, τα αραβικά άλογα εξαπλώθηκαν στον κόσμο τόσο με τον πόλεμο όσο και με το εμπόριο. Ως αποτέλεσμα, συνεισέφεραν την κομψότητα, το πνεύμα και τη νοημοσύνη τους σε όλες σχεδόν τις σπουδαίες ράτσες αλόγων.

Οι Άραβες αντιλαμβάνονταν τη μουσική ως μέσο εξύμνησης και σύνδεσης με τον Θεό, αλλά και ως τρόπο να κάνουν την ζωή πιο άνετη και ευχάριστη. Για αρκετούς αιώνες, οι Άραβες ηγεμόνες από τη Βαγδάτη μέχρι την Κόρδοβα φημίζονταν για τη στήριξή τους στους μουσικούς. Οι αυλές τους διέθεταν πλήρεις ορχήστρες για ψυχαγωγία, ενώ φημισμένοι μουσικοί διαγωνίζονταν για την εύνοια του άρχοντας.

Όπως και άλλες πτυχές της ισλαμικής κουλτούρας, έτσι και η ισλαμική τέχνη ήταν αποτέλεσμα της μίξης λαών και πολιτισμών, με τις αραβικές, περσικές, μεσοποτάμιες και αφρικανικές παραδόσεις να μπλέκονται μεταξύ τους. Ξεκινώντας από αυτή τη βάση και απορρίπτοντας την απεικόνιση έμψυχων όντων, οι μουσουλμάνοι καλλιτέχνες σταδιακά καθιέρωσαν ένα δικό τους στυλ που ουσιαστικά αποκλίνει από τη ρωμαϊκή και τη βυζαντινή τέχνη της εποχής τους. Τριών ειδών διακοσμήσεις ξεχωρίζουν ως τα κύρια χαρακτηριστικά της ισλαμικής τέχνης: floral συνθέσεις, γεωμετρικά σχήματα και καλλιγραφία.

Οι λαοί της Ανατολής έχουν μεγάλη παράδοση στην ύφανση χαλιών, με τα περσικά χαλιά και τα οθωμανικά κιλίμια να ξεχωρίζουν ακόμη και σήμερα για την ποιότητα, τα μοτίβα και τα χρώματά τους. Από την αρχαιότητα, τα χαλιά χρησίμευαν στους νομάδες της Μέσης Ανατολής ως προστατευτικά σκεπάσματα στις αμμοθύελλες, αλλά και για να δημιουργούν μαλακότερες σέλες στις ράχες των καμήλων τους. Σταδιακά, οι Πέρσες και οι Άραβες ζέσταναν και στόλισαν μ’ αυτά τα σπίτια και τα τζαμιά τους. Τα χαλιά αποτελούσαν βασικό κομμάτι της προίκας μιας νύφης, αλλά και σπουδαίο δώρο τιμής για τον επισκέπτη. 

Το εμπόριο των μπαχαρικών είναι από τα αρχαιότερα, διαδραματίζοντας σπουδαίο πολιτικό, ιστορικό και πολιτιστικό ρόλο μέσα στους αιώνες. Όλα άρχισαν με τις μεγάλες, θρυλικές εξερευνήσεις στην Ανατολή. Έμποροι και θαλασσοπόροι, εξερευνητές και ταξιδιώτες έφεραν στη Δύση τα εξωτικά καρυκεύματα μέσω των παλαιών οδών καραβανιών, από την Άπω Ανατολή μέσω της Ασίας στην Ευρώπη. Η απόσταση που χώριζε την Ευρώπη από τις χώρες προέλευσής τους κατέστησε τα μπαχαρικά ιδιαίτερα πολύτιμα. Η αξία μερικών πλησίαζε αυτή του χρυσού.

Η Σεχραζάντ έφυγε από τη Βαγδάτη για το Παρίσι με τον Γάλλο Antoine Galland στα τέλη του 17ου αιώνα. Στις αρχές του 18ου, δόθηκε το δικαίωμα στην «Ανατολίτισσα από την Περσία» να μιλήσει γαλλικά. Μια κυρία σοφή, ευγενής, τόσο στα παραμύθια όσο και στις ιστορίες της, κατέκτησε γρήγορα τον κόσμο της Ευρώπης με τα παραμύθια της. Έμαθε να μιλάει αγγλικά, ρωσικά, γερμανικά, ιταλικά. Έξυπνη και ευκίνητη, έγραψε μυθιστορήματα και ποίηση, φιλοτέχνησε πίνακες, δίδαξε παιδιά, συνέθεσε όπερες, σχεδίασε σκηνικά.

Δε γνωρίζουμε ακριβώς πότε άρχισε ο άνθρωπος να χρησιμοποιεί κλειστούς χώρους για την καθαριότητά του, αλλά ήδη αναφέρεται σαν πρακτική στην Ινδία, στην αρχαία Αίγυπτο και αργότερα στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Οι ήρωες του Ομήρου ανακουφίζονταν με θερμό λουτρό μετά από πολύωρες και εξοντωτικές μάχες, ενώ ο Ιπποκράτης στο ιατρικό του έργο Περί αέρων, τόπων, υδάτων αφιερώνει ένα κεφάλαιο στη διαδικασία της υδροθεραπείας.

Η ιστορία του σκακιού χάνεται μέσα στα βάθη των αιώνων και στα πέρατα της Ασίας. Πριν χιλιάδες χρόνια, το παιχνίδι ξεπέρασε τα όρια της γλώσσας, της θρησκείας, των πολιτισμών, των εθνοτήτων και των τάξεων, και κατάφερε να κατακτήσει όλο τον κόσμο. 

«Υπάρχει μια ορισμένη ανακολουθία μεταξύ της δημοφιλούς εικόνας του Ισλάμ, ως της θρησκείας που προήλθε από την έρημο και έφερε το δικό της ήθος, και της έννοιας του κήπου: πλούσιος, πράσινος, σκιερός, υγρός και αρωματικός, μερικές μόνο ευχάριστες ιδιότητες μεταξύ άλλων, όλες αντιθετικές με το περιβάλλον της ερήμου. Όμως φαίνεται ότι ακριβώς επειδή το Ισλάμ βγήκε από την έρημο, οι κήποι καταλαμβάνουν σημαντικό χώρο στην ισλαμική φαντασία και στην ιστορία του ισλαμικού αρχιτεκτονικού σχεδίου.»

Η Βαγδάτη γνώρισε την ακμή της πριν από περίπου 1200 χρόνια, όταν ήταν η πρωτεύουσα του μουσουλμανικού κόσμου. Για περίπου 500 χρόνια, η πόλη προσέλκυε την αφρόκρεμα των διανοουμένων, αποκτώντας μια λαμπρή φήμη στη διάρκεια της βασιλείας ορισμένων από τους πιο διάσημους Χαλίφηδες (Al-Rashid, Al-Mamun, Al-Mutadhid και Al-Muktafi).