Η χρυσή εποχή της Βαγδάτης ήταν πριν από 1.200 χρόνια, όταν η πόλη ήταν η ακμάζουσα πρωτεύουσα του μουσουλμανικού πολιτισμού. Για περίπου 500 χρόνια συγκέντρωνε την αφρόκρεμα της διανόησης και του πολιτισμού, φήμη που απέκτησε κατά τη διάρκεια της βασιλείας ορισμένων από τους πιο γνωστούς χαλίφες της (αλ-Ρασίντ, αλ-Μαμούν, αλ-Μουτάντιντ και αλ-Μουκτάφι).

Ως μία από τις μεγαλύτερες και πλουσιότερες πόλεις του κόσμου εκείνη την εποχή, η Βαγδάτη είχε έναν πλούτο που ξεπερνούσε κατά πολύ τα χρήματα. Για περισσότερους από δύο αιώνες φιλοξένησε τον Οίκο της Σοφίας, μια ακαδημία γνώσης που προσέλκυε λαμπρά μυαλά από κάθε γωνιά. Από τα μαθηματικά και την αστρονομία μέχρι τη ζωολογία, η ακαδημία ήταν σημαντικό κέντρο έρευνας, σκέψης και διαλόγου στον μουσουλμανικό πολιτισμό.

Η ανάπτυξη

Μερικοί από τους πιο γνωστούς χαλίφες της Βαγδάτης, όπως ο αλ-Ρασίντ και ο αλ-Μαμούν, ενδιαφέρονταν προσωπικά για τη συλλογή πρωτοποριακών επιστημονικών έργων από όλο τον κόσμο. Εκτός από τη συλλογή βιβλίων από την Ανατολή και τη Δύση, συγκέντρωσαν λόγιους από όλες τις γωνιές του μουσουλμανικού κόσμου για να δημιουργήσουν μία από τις σημαντικότερες πνευματικές ακαδημίες της ιστορίας.

Ο Οίκος της Σοφίας ιδρύθηκε αρχικά από τον χαλίφη Χαρούν αλ-Ρασίντ (βασίλευσε 786-809 μ.Χ.) ως μια μεγαλοπρεπής βιβλιοθήκη με το όνομα Χιζανάτ αλ-Χίκμα (Khizanat al-Hikma, Βιβλιοθήκη της Σοφίας), που περιλάμβανε χειρόγραφα και βιβλία που είχαν συγκεντρώσει ο πατέρας και ο παππούς του, για διάφορα θέματα των τεχνών και των επιστημών και σε διάφορες γλώσσες.

Τρεις δεκαετίες αργότερα, η συλλογή είχε μεγαλώσει τόσο πολύ ώστε ο γιος του, ο χαλίφης αλ-Μαμούν, επέκτεινε το αρχικό κτίριο και το μετέτρεψε σε μια μεγάλη ακαδημία με το όνομα Μπάιτ αλ-Χίκμα (Bayt al-Hikma, Οίκος της Σοφίας), που στέγαζε διάφορους κλάδους της γνώσης. Αργότερα πρόσθεσε πολλά ακόμη κέντρα μελέτης, ώστε περισσότεροι λόγιοι να μπορούν να συνεχίσουν την έρευνά τους, καθώς και ένα αστεροσκοπείο το 829.

Οι λόγιοι

Στον Οίκο της Σοφίας μεταφραστές, επιστήμονες, γραφείς, συγγραφείς, λόγιοι, αντιγραφείς και άλλοι συναντιούνταν καθημερινά για να μεταφράζουν, να διαβάζουν, να γράφουν, να αντιγράφουν, να συζητούν και να ανταλλάσσουν απόψεις. Εκεί μεταφράστηκαν πολλά χειρόγραφα και βιβλία για διάφορα επιστημονικά θέματα, φιλοσοφικές έννοιες και ιδέες, από διάφορες γλώσσες.

Άνθρωποι από όλο τον μουσουλμανικό κόσμο συνέρρεαν στον Οίκο της Σοφίας, άνδρες και γυναίκες πολλών θρησκειών και εθνοτήτων. Ανάμεσα στις κορυφαίες μορφές της ακαδημίας ήταν ο αλ-Κίντι, που ανέθεσε τη μετάφραση του Αριστοτέλη, και ο Χουνάιν ιμπν Ισχάκ, που μετέφρασε τον Ιπποκράτη.

Άλλα ονόματα που συνδέονται με τον Οίκο της Σοφίας: οι Μπανού Μούσα, γιοι του Μούσα μπιν Σάκιρ αλ-Μουνατζίμ (του Αστρονόμου)· ο Γιάχια μπιν Αμπί Μανσούρ αλ-Μουνατζίμ αλ-Μααμούνι (ο αστρονόμος του αλ-Μαμούν)· ο Μουχάμαντ μπιν Μούσα αλ-Χουαρίζμι· ο Σαΐντ μπιν Χαρούν αλ-Κάτιμπ (ο Γραφέας)· ο Χουνάιν μπιν Ισχάκ (Ισαάκ) αλ-Ιμπάντι και ο γιος του Ισχάκ· ο Θάμπιτ μπιν Κούρα· και ο Ουμάρ μπιν Φαρουχάν αλ-Ταμπαρί.

Οι γλώσσες

Στον Οίκο της Σοφίας μιλούσαν και διάβαζαν πολλές γλώσσες, ανάμεσά τους αραβικά, περσικά (φαρσί), αραμαϊκά, εβραϊκά, συριακά, ελληνικά και λατινικά.

Οι ειδικοί εργάζονταν αδιάκοπα για να μεταφράσουν τα παλιά κείμενα στα αραβικά, ώστε οι λόγιοι να μπορούν να τα κατανοήσουν, να τα συζητήσουν και να χτίσουν πάνω σε αυτά. Ανάμεσα στους γνωστούς μεταφραστές ήταν ο Γιουχάνα μπιν αλ-Μπατρίκ αλ-Τουρτζουμάν (ο Μεταφραστής Ιωάννης, γιος του Πατριάρχη), που μετέφρασε το «Βιβλίο των ζώων» (Kitab al-Hayawan) του Αριστοτέλη. Επίσης ο Χουνάιν μπιν Ισχάκ.

Λέγεται ότι ο χαλίφης αλ-Μαμούν ενθάρρυνε μεταφραστές και λόγιους να εμπλουτίζουν τη βιβλιοθήκη του Οίκου της Σοφίας, πληρώνοντάς τους για κάθε βιβλίο που ολοκλήρωναν το βάρος του σε χρυσό.

Η παράδοση της μάθησης

Η επιτυχημένη μεταφορά γνώσης και η δημιουργία ενός κέντρου μάθησης στη Βαγδάτη βρήκαν απήχηση σε πολλές άλλες πόλεις του μουσουλμανικού κόσμου. Στο Κάιρο, ο χαλίφης αλ-Χακίμ ίδρυσε το 1005 ένα Νταρ αλ-Χίκμα (Dar al-Hikma, Οίκος της Σοφίας), που λειτούργησε για 165 χρόνια. Και άλλες πόλεις στις ανατολικές επαρχίες του μουσουλμανικού κόσμου ίδρυσαν τον 9ο και τον 10ο αιώνα Οίκους της Επιστήμης (Νταρ αλ-Ιλμ, Dar al-‘Ilm), ή ακριβέστερα Οίκους της Γνώσης, κατά το πρότυπο της Βαγδάτης.

Αργότερα, τον 12ο αιώνα, το Τολέδο στην Ανδαλουσία (μουσουλμανική Ισπανία) έγινε το κέντρο μιας ακόμη μεγάλης μεταφραστικής προσπάθειας, αυτή τη φορά από τα αραβικά στα λατινικά. Αραβικά έργα και μεταφράσεις σημαντικών αρχαίων ελληνικών κειμένων ήρθαν στο φως, και χριστιανοί, Εβραίοι και μουσουλμάνοι λόγιοι συνέρρεαν στην πόλη για να μεταφράσουν αρχαίες ελληνικές και αραβικές πραγματείες στα λατινικά και στη συνέχεια σε ευρωπαϊκές γλώσσες.

Συγγραφέας: Cem Nizamoglu

Πηγή: muslimheritage.com