Οι λαοί της Ανατολής έχουν μεγάλη παράδοση στην ύφανση χαλιών, με τα περσικά χαλιά και τα οθωμανικά κιλίμια να ξεχωρίζουν ακόμη και σήμερα για την ποιότητα, τα μοτίβα και τα χρώματά τους. Από την αρχαιότητα, τα χαλιά χρησίμευαν στους νομάδες της Μέσης Ανατολής ως προστατευτικά σκεπάσματα στις αμμοθύελλες, αλλά και για να δημιουργούν μαλακότερες σέλες στις ράχες των καμήλων τους. Σταδιακά, οι Πέρσες και οι Άραβες ζέσταναν και στόλισαν μ’ αυτά τα σπίτια και τα τζαμιά τους. Τα χαλιά αποτελούσαν βασικό κομμάτι της προίκας μιας νύφης, αλλά και σπουδαίο δώρο τιμής για τον επισκέπτη.
Τα χαλιά φτιάχνονταν από μαλλί προβάτου, κατσίκας ή καμήλας. Στην αρχή, κατασκευάζονταν στα σπίτια από τις νοικοκυρές. Η τέχνη και η τεχνική περνούσε από μητέρα σε κόρη. Οι άνδρες έφερναν το μαλλί από το κούρεμα των ζώων και οι γυναίκες το έκλωθαν, το έβαφαν, το έπλεκαν και το μετέτρεπαν σε έργο τέχνης. Η παραγωγή πέρασε στη συνέχεια σε μικρές, παραδοσιακές βιοτεχνίες και ακολούθως σε εργοστάσια.
Το κίτρινο χρώμα των χαλιών δινόταν από το σαφράν του άνθους κρόκου. Το κόκκινο προερχόταν από το qirmiz, ένα έντομο που παράγει λαμπερό κόκκινο χρώμα. Το μπλε προέκυπτε από το φυτό λουλάκι. Η μίξη των βασικών χρωμάτων έφερνε ατέλειωτους συνδυασμούς και αποχρώσεις. Ωστόσο, στα χαλιά δαπέδου της Ανατολής το πράσινο αποφεύγεται, ως ιερό χρώμα του Ισλάμ, μη επιτρεπτό να πατηθεί.
Ως ανεικονική τέχνη, η ισλαμική αναγνωρίζει τον Θεό ως τον μόνο δημιουργό και γι’ αυτό δεν αποτυπώνει θνητά πλάσματα, ανθρώπους ή ζώα. Τα χαλιά λοιπόν φέρουν συνήθως περίπλοκες φυτικές και φλοράλ διακοσμήσεις, καθώς και γεωμετρικά σχήματα, όπως αστέρια, οκτάγωνα και τρίγωνα, πάντα διατεταγμένα σε συμμετρικά μοτίβα. Κάτω από τις δυναστείες των Οθωμανών, των Safavid και των Μογγόλων, η ταπητουργία μετατράπηκε από πρακτική, βασισμένη σε μοτίβα που περνούσαν από γενιά σε γενιά, σε κρατική βιομηχανία, με πατρόν που δημιουργούνταν στα εργαστήρια της αυλής.
Κατά τον 16ο αιώνα, υφαίνονταν χαλιά περισσότερα από ποτέ άλλοτε. Οι Οθωμανοί έδωσαν μεγάλη ώθηση στην τέχνη της υφαντουργίας και της ταπητουργίας. Τα οθωμανικά χαλιά έγιναν γνωστά για τα άρτια φυτικά μοτίβα, πέρα από τα περίπλοκα γεωμετρικά και χρωματικά σχέδια. Τον 17ο αιώνα, και υπό την επιρροή των περσικών χαλιών, οι Οθωμανοί υιοθέτησαν ένα νέο στυλ συμπεριλαμβάνοντας εμβλήματα και αστέρια. Άλλοτε κυριαρχούσε το κεντρικό έμβλημα, και άλλοτε μικρότερα εμβλήματα διατάσσονται σε σειρές γύρω από το κέντρο. Τέτοια σχέδια συνέπεσαν με την εμφάνιση του μπαρόκ και αργότερα του ροκοκό που κυριάρχησαν στην Ευρώπη τον 17ο και τον 18ο αιώνα αντίστοιχα.
Οι Πέρσες είχαν μια μακρά παράδοση στα χαλιά που εκτείνεται από τους Σασσανικούς χρόνους. Τα περσικά χαλιά φέρουν καθαρούς κόμπους, έχουν ένα ορθογώνιο κέντρο που φέρει ένα έμβλημα, και περίγραμμα που συχνά έπαιρνε τη μορφή πολλαπλών λωρίδων και σειρών.
Η Ανδαλουσία, η Βόρεια Αφρική, το Αφγανιστάν και η Ινδία έχουν επίσης τη δική τους συμβολή στον πλούτο και την ποιότητα των ισλαμικών χαλιών. Εντός του μουσουλμανικού κόσμου, συλλέχθηκαν ιδιαίτερα ωραία δείγματα στα βασιλικά ανάκτορα. Μέσα στη δόξα της τέχνης αυτής, γεννήθηκε και το παραδοσιακό παραμύθι για το ιπτάμενο χαλί του Al’a al-Din.
Βέβαια, υπήρχε το εμπόριο, και μάλιστα το μεγαλύτερο δίκτυο εμπορίου που ένωνε ποτέ Ανατολή και Δύση, ο δρόμος του μεταξιού. Μετάξι, μπαχαρικά, κεραμικά, πολύτιμοι λίθοι και μέταλλα έφταναν στη Βενετία και την Ευρώπη, και βέβαια χαλιά. Μεταφέρονταν στην Ευρώπη από την Άπω Ανατολή, όπου, ως εξαιρετικά πολύτιμα για να τοποθετηθούν στο έδαφος, χρησιμοποιήθηκαν για να καλύψουν έπιπλα ή να κρεμαστούν στους τοίχους. Εκτός από τα ιστορικά στοιχεία, οι πίνακες ζωγραφικής που δημιουργήθηκαν στην ύστερη μεσαιωνική περίοδο δίνουν επίσης σημαντικές πληροφορίες για το πώς και πού χρησιμοποιήθηκαν τα ανατολίτικα χαλιά και πόση εκτίμηση λάμβαναν.
