Γνωστή ως Νεάπολη στην αρχαιότητα και ως Χριστούπολις στη Βυζαντινή εποχή, η Καβάλα προσαρτήθηκε στα εδάφη των Οθωμανών στα τέλη του 14ου αιώνα. Τόπος μείζονος γεωγραφικού, στρατιωτικού και εμπορικού ενδιαφέροντος, ο οχυρωμένος οικισμός χρησίμευσε ως φυλάκιο πολυάριθμων αρχόντων και κρατών.

Χτισμένη στο σταυροδρόμι χερσαίων και θαλάσσιων δρόμων, δέχτηκε στρατεύματα και αγίους. Λεγεώνες του Κάσσιου και του Βρούτου αποβιβάστηκαν εδώ για να συμμετάσχουν στη μάχη των Φιλίππων, η οποία σηματοδότησε την πολιτική και πολιτιστική μοίρα της Ευρώπης. Ο Άγιος και Απόστολος Παύλος κατέφτασε εδώ στο πρώτο του ευρωπαϊκό ταξίδι με αποστολή να διαδώσει τον Χριστιανισμό σε όλο τον κόσμο. Προχώρησε στους γειτονικούς Φιλίππους για να βαφτίσει εκεί την πρώτη Χριστιανή στην Ευρώπη, τη Λυδία. Βυζαντινά στρατεύματα και Σταυροφόροι που διέσχισαν την περιοχή, άφησαν επίσης τα ίχνη τους.

Η οθωμανική ονομασία Καβάλα εμφανίστηκε στα μέσα του 16ου αιώνα και ως τα μέσα του 18ου, παρέμεινε ένα ήσυχο μέρος στις βόρειες ακτές του Αιγαίου.

Η άνθηση της καλλιέργειας και του εμπορίου καπνού τη μετέτρεψε σε λιγότερο από έναν αιώνα σε ένα διεθνές εμπορικό κέντρο όπου ομιλούνταν πολυάριθμες γλώσσες και λατρεύονταν πολλοί θεοί.

Σειρές από τεράστιες καπναποθήκες, εντυπωσιακά αρχοντικά καπνεμπόρων και μεγάλες συνοικίες καπνεργατών εξακολουθούν να υπάρχουν στον σημερινό αστικό ιστό.

Οι πολιτειακοί θεσμοί, τα εργατικά κινήματα και οι κοινωνικές αναταραχές, τα εργατικά συνδικάτα και οι διαπολιτισμικές σχέσεις, παρουσιάζουν το πλούσιο πανόραμα της κοινωνικής ιστορίας της πόλης του 19ου και 20ού αιώνα. Μουσουλμάνοι, Χριστιανοί και Εβραίοι αναζήτησαν την τύχη τους στον χρυσό της εποχής, τον καπνό. Τα εθνικά κινήματα των αρχών του 20ού αιώνα άλλαξαν απότομα τον πολυπολιτισμικό και πολυθρησκευτικό χαρακτήρα της περιοχής. Οι νέοι πολίτες ασχολήθηκαν αμέσως με την καπνοβιομηχανία και διατήρησαν τον αστικό χαρακτήρα της μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970.

Στις νέες συνθήκες παγκοσμιοποίησης, η Καβάλα έχει το υπόβαθρο και τις προϋποθέσεις για να αναπτυχθεί στο πλαίσιο της δημιουργικής συνύπαρξης πολιτισμικών, θρησκευτικών και εθνοτικών τάσεων.