Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Το έργο της αποκατάστασης ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2001 και ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2004, σύμφωνα με τα αυστηρότερα διεθνή πρότυπα συντήρησης. Θεωρήθηκε το σημαντικότερο έργο του είδους του που έχει αναλάβει ο ιδιωτικός τομέας στην Ελλάδα. Βασικές αρχές της αποκατάστασης ήταν ο σεβασμός των αρχικών μορφών και δομών του συγκροτήματος και η προσαρμογή του στις νέες χρήσεις με τις λιγότερες δυνατές επεμβάσεις.

Σήμερα το Ιμαρέτ είναι ένα μικρό, πολυτελές κατάλυμα. Είναι ένα σπάνιο παράδειγμα όπου δύο παραδόσεις συναντώνται στην καλύτερη εκδοχή τους: ένα μοναδικό ισλαμικό μνημείο, αποκατεστημένο με σεβασμό, που προσφέρει το καλύτερο της ευρωπαϊκής παράδοσης στη φιλοξενία. Τα καταλύματα βρίσκονται κάτω από τους κομψούς θόλους της αρχικής κατασκευής· ορισμένα έχουν θέα στον κόλπο της Καβάλας και άλλα στον φωτισμένο κήπο με τις πορτοκαλιές. Μεγάλη ποικιλία παροχών στα δωμάτια και τα κεριά δημιουργούν την ξεχωριστή ατμόσφαιρα του Ιμαρέτ. Και τα 26 καταλύματα περιβάλλουν τρεις χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα εσωτερικών κήπων και μαρμάρινων στοών, που θυμίζουν τη γοητεία ενός αυθεντικού ισλαμικού κήπου του παρελθόντος. Η ποικιλία των φυτών και των υλικών, οι ήσυχοι χώροι, το φως των κεριών, ο ψίθυρος του τρεχούμενου νερού και η απαλή μουσική κάνουν το συγκρότημα ένα αρμονικό σκηνικό για χαλάρωση και περισυλλογή. Οι επισκέπτες βυθίζονται στην πνευματικότητα του τόπου, ενώ απολαμβάνουν μια διακριτική και κομψή εξυπηρέτηση.

Η ΠΑΛΙΑ ΑΙΘΟΥΣΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ - ΝΤΕΡΣΑΝΕ

Η Παλιά Αίθουσα Διδασκαλίας – Προσευχής (ντερσανέ-μεστζίτ), που χτίστηκε το 1817, βρίσκεται στη νοτιοανατολική γωνία του δεύτερου μεντρεσέ. Η στέγη μονώθηκε και τοποθετήθηκαν νέα φύλλα μολύβδου. Το φθαρμένο κονίαμα αφαιρέθηκε και τοποθετήθηκε νέο. Τμήματα των τοίχων αφέθηκαν ακάλυπτα, ώστε να φαίνεται η αρχική τοιχοποιία. Διατηρήθηκαν τα υπολείμματα της διακόσμησης των τοίχων, καθώς και τα γύψινα διακοσμητικά μοτίβα γύρω από τα ανοίγματα των παραθύρων. Η φθαρμένη ξύλινη κατασκευή του μαχφίλ ενισχύθηκε και αποκαταστάθηκε, με την ξύλινη διακόσμηση να διατηρείται ανέπαφη. Η αίθουσα διατηρήθηκε ως χώρος ανάγνωσης, γραφής και περισυλλογής για τους επισκέπτες του ξενοδοχείου.

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 – ΜΕΚΤΕΠ

Στο βόρειο άκρο του κιουλιγιέ βρίσκεται η μικρότερη αυλή. Γύρω της αναπτύσσονται το μεκτέπ (στοιχειώδες θρησκευτικό σχολείο) και το ιμαρέτ (συσσίτιο), που πρόσφερε δωρεάν γεύματα στα φτωχά μέλη της κοινότητας, ανεξαρτήτως θρησκεύματος. Μετά την προσεκτική αποκατάσταση των δομικών στοιχείων (ανακατασκευή των εντελώς κατεστραμμένων δαπέδων, άνοιγμα των φραγμένων ανοιγμάτων παραθύρων και θυρών, επίλυση στατικών προβλημάτων στη νότια πλευρά, αφαίρεση των μετατροπών των μέσων του 20ού αιώνα), το τμήμα αυτό φιλοξενεί σήμερα μερικές από τις πιο απόμερες σουίτες του ξενοδοχείου.

ΕΝΟΤΗΤΑ 2 – ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΜΕΝΤΡΕΣΕΣ

Ο δεύτερος μεντρεσές χτίστηκε το 1820-1821. Αποτελείται από κελιά μαθητών σε δύο επίπεδα. Εκεί διέμεναν οι λιγότερο προχωρημένοι μαθητές. Μετά την ανταλλαγή πληθυσμών το 1922, στέγασε αρκετές οικογένειες προσφύγων, οι οποίες προσάρμοσαν το κτίριο στις δικές τους ανάγκες. Το 1934 το άνω ανατολικό τμήμα κατεδαφίστηκε για τη διαπλάτυνση της οδού Θεοδώρου Πουλίδου. Το τμήμα δίπλα στον δρόμο στέγαζε αρκετά καταστήματα. Πριν από την αποκατάσταση είχε μετατραπεί σε αποθήκη για τα γειτονικά καταστήματα και ήταν κλειστό για το κοινό. Καθώς το μεγαλύτερο μέρος των μολύβδινων καλυμμάτων των θόλων είχε κλαπεί, η υγρασία και η βροχή είχαν προκαλέσει εκτεταμένες ζημιές στη δομή του μνημείου.

Οι θόλοι μονώθηκαν και τοποθετήθηκαν νέα φύλλα μολύβδου. Έγιναν μικρές δομικές αλλαγές για τις ανάγκες της νέας χρήσης. Από κάθε δύο κελιά μαθητών δημιουργήθηκε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου. Ο κήπος αποκαταστάθηκε ως πορτοκαλεώνας, ώστε να παραπέμπει τόσο στη μακρά αραβική παράδοση των κήπων όσο και στις περιγραφές των περιηγητών του 19ου αιώνα. Κάτω από τον μεγάλο ντερσανέ, η δεξαμενή που τροφοδοτούσε με νερό το συγκρότημα και την πόλη μετατράπηκε σε εσωτερικό χώρο κολύμβησης. Για την προστασία του μνημείου επιλέχθηκε το νερό να καθαρίζεται με οξυγόνο αντί για όζον.

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 – ΠΡΩΤΟΣ ΜΕΝΤΡΕΣΕΣ

Η τρίτη ενότητα του κιουλιγιέ αναπτύσσεται γύρω από μια τετράγωνη εσωτερική αυλή. Χτίστηκε στην πρώτη φάση της κατασκευής του συγκροτήματος, το 1813, και στέγαζε τους μαθητές του ανώτερου επιπέδου. Μετά το 1923 κατοικήθηκε από οικογένειες προσφύγων, οι οποίες προσάρμοσαν τα κελιά στις ανάγκες τους. Αργότερα φιλοξένησε μια τοπική ταβέρνα, γεγονός που επιτάχυνε τη φθορά του.

Οι θόλοι μονώθηκαν και τοποθετήθηκαν νέα φύλλα μολύβδου. Επιλύθηκαν δομικά προβλήματα που χρονολογούνταν από τα μέσα του 19ου αιώνα. Αφαιρέθηκαν προσθήκες και μετατροπές των αρχών του 20ού αιώνα. Αποκαταστάθηκε το αρχικό χαμάμ στη νοτιοδυτική γωνία της ενότητας. Τα ευρύχωρα κελιά μετατράπηκαν σε εντυπωσιακά δωμάτια και σουίτες με τη σύνδεση δύο ή τριών γειτονικών χώρων. Δημιουργήθηκε μια μεγάλη υδάτινη επιφάνεια, περιτριγυρισμένη από μια σειρά πορτοκαλιές, σε μια προσπάθεια να αναπαρασταθεί η περιγραφή των περιηγητών του 19ου αιώνα.

ΕΝΟΤΗΤΑ 4 – ΧΩΡΟΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Το πιο ερειπωμένο τμήμα ήταν εκείνο των παλαιών χώρων διοίκησης. Μέρος του χτίστηκε το 1818. Τη δεκαετία του 1860 επεκτάθηκε στο πλαίσιο των προγραμμάτων δημοσίων έργων και διοικητικών μεταρρυθμίσεων του χεδίβη Ισμαήλ. Το νεότερο τμήμα φέρει σαφείς ευρωπαϊκές αρχιτεκτονικές επιρροές. Χρειάστηκαν εκτεταμένες κατασκευαστικές εργασίες. Στο τμήμα που σώθηκε, τα αρχικά δοκάρια αντικαταστάθηκαν με νέα από καστανιά. Τα ξύλινα στοιχεία καθαρίστηκαν και συντηρήθηκαν, ενώ όσα είχαν φθαρεί ανεπανόρθωτα αντικαταστάθηκαν.

Σήμερα το τμήμα αυτό στεγάζει τους κοινόχρηστους χώρους και τους χώρους εκδηλώσεων του ξενοδοχείου, μια μικρή αίθουσα συνεδριάσεων και μια αίθουσα υποδοχής.

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ

Πολλές παραδοσιακές τεχνικές και υλικά κατασκευής, που είχαν πια εγκαταλειφθεί, χρειάστηκε να αναζητηθούν ή να αναβιώσουν. Η πλινθοδομή των θόλων συμπληρώθηκε και σε ορισμένα σημεία αφέθηκε εμφανής. Κονίαμα παρόμοιας υφής με το αρχικό παρασκευάστηκε επί τόπου για τη συμπλήρωση των κενών της κατασκευής και για τα επιχρίσματα.

Οι πλάκες του δαπέδου των στοών αριθμήθηκαν και αφαιρέθηκαν για την εγκατάσταση των ηλεκτρολογικών και υδραυλικών δικτύων και στη συνέχεια επανατοποθετήθηκαν στην αρχική τους θέση.

Ύστερα από εξονυχιστικές μελέτες για τον εντοπισμό του αρχικού χρωματισμού του συγκροτήματος, παρασκευάστηκε επί τόπου κονίαμα με την παραδοσιακή υφή. Το ίδιο κονίαμα χρησιμοποιήθηκε για το επίχρισμα όλων των επιφανειών, εσωτερικών και εξωτερικών.

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Τα περισσότερα σιδερένια στοιχεία διασώθηκαν. Κομμάτια από παλιά αυθεντικά σιδερένια στοιχεία που βρέθηκαν στο συγκρότημα χρησιμοποιήθηκαν για τη συμπλήρωση του κιγκλιδώματος. Οι νέες σιδερένιες ράβδοι που χρειάστηκαν στερεώθηκαν με λιωμένο μόλυβδο. Τα γερά αρχικά μεταλλικά στοιχεία καθαρίστηκαν και συντηρήθηκαν.

Το κιουλιγιέ διατηρεί τέσσερις αφιερωματικές έμμετρες επιγραφές του διάσημου ποιητή της εποχής Τσελεμπή. Όλες καθαρίστηκαν και συντηρήθηκαν.

Οι περισσότερες από τις αρχικές εξωτερικές πόρτες του συγκροτήματος βρίσκονταν ακόμη στη θέση τους, αν και είχαν πολλές στρώσεις μπογιάς και ήταν καρφωμένες. Η παλιά μπογιά αφαιρέθηκε με απόξεση και τα φθαρμένα μέρη αντικαταστάθηκαν. Αποκαλύφθηκε ένα αποτύπωμα του χεριού της Φατιμά, το μόνο γνωστό σωζόμενο αποτύπωμα αυτού του τύπου στην περιοχή.

Ένα από τα πιο απαιτητικά μέρη της αποκατάστασης ήταν η μόνωση των θόλων του συγκροτήματος και η τοποθέτηση των νέων φύλλων μολύβδου.