Γνωστή ως Νεάπολη στην αρχαιότητα και ως Χριστούπολη στη βυζαντινή περίοδο, η Καβάλα προσαρτήθηκε στα εδάφη των Οθωμανών στα τέλη του 14ου αιώνα. Τόπος μεγάλου γεωγραφικού, στρατιωτικού και εμπορικού ενδιαφέροντος, ο οχυρωμένος οικισμός υπήρξε προκεχωρημένο φυλάκιο πολλών ηγεμόνων και κρατών.

Βρισκόμενη σε σταυροδρόμι χερσαίων και θαλάσσιων δρόμων, υποδέχτηκε στρατεύματα και αγίους. Οι λεγεώνες του Κασσίου και του Βρούτου αποβιβάστηκαν εδώ για να λάβουν μέρος στη μάχη των Φιλίππων, που σφράγισε την πολιτική και πολιτιστική μοίρα της Ευρώπης. Ο Απόστολος Παύλος έφτασε εδώ στο πρώτο του ταξίδι στην Ευρώπη και συνέχισε προς τους Φιλίππους, όπου βάφτισε τον πρώτο άνθρωπο στην Ευρώπη, τη Λυδία, και διέδωσε τον Χριστιανισμό σε όλο τον κόσμο. Τα ίχνη τους άφησαν επίσης βυζαντινά στρατεύματα και στρατιές σταυροφόρων που πέρασαν από εδώ.

Το οθωμανικό της όνομα, Καβάλα, εμφανίστηκε στα μέσα του 16ου αιώνα, και έως τα μέσα του 18ου αιώνα παρέμεινε ένας ήσυχος τόπος στις ακτές του βόρειου Αιγαίου.

Η άνθηση της καλλιέργειας και του εμπορίου του καπνού τη μετέτρεψε, σε λιγότερο από έναν αιώνα, σε διεθνές εμπορικό κέντρο, όπου μιλιούνταν πολλές γλώσσες και λατρεύονταν διαφορετικοί θεοί.

Σειρές από τεράστιες καπναποθήκες, επιβλητικά αρχοντικά καπνεμπόρων και μεγάλες συνοικίες καπνεργατών διακρίνονται ακόμη στον σημερινό αστικό ιστό.

Οι κοινοτικοί θεσμοί, το εργατικό κίνημα και οι κοινωνικές αναταραχές, τα συνδικάτα και οι διαπολιτισμικές σχέσεις συνθέτουν ένα πλούσιο πανόραμα της κοινωνικής ιστορίας της περιοχής τον 19ο και τον 20ό αιώνα. Μουσουλμάνοι, χριστιανοί και Εβραίοι αναζήτησαν την τύχη τους στο χρυσάφι της εποχής, τον καπνό. Τα εθνικά κινήματα των αρχών του 20ού αιώνα άλλαξαν απότομα τον πολυπολιτισμικό και πολυθρησκευτικό χαρακτήρα της. Οι νέοι κάτοικοι ασχολήθηκαν γρήγορα με το εμπόριο του καπνού και διατήρησαν αυτόν τον χαρακτήρα της πόλης έως τα τέλη της δεκαετίας του 1970.

Στις νέες συνθήκες του παγκόσμιου χωριού, η Καβάλα έχει το υπόβαθρο και τις προϋποθέσεις για να ευδοκιμήσει μέσα από τη δημιουργική συνύπαρξη πολιτιστικών, θρησκευτικών και εθνοτικών ρευμάτων.