Ο Μοχάμετ Άλι, ιδρυτής της δυναστείας που κυβέρνησε την Αίγυπτο έως το 1952 και κορυφαία μορφή της Ανατολικής Μεσογείου στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα, γεννήθηκε στην Καβάλα το 1769. Ασχολήθηκε με το εμπόριο του καπνού, ενώ παράλληλα προωθήθηκε στο στράτευμα από τον θείο του, ο οποίος ήταν επικεφαλής της φρουράς της πόλης. Γενναίος, πανούργος και φιλόδοξος, ο Μοχάμετ Άλι ανέλαβε ηγετικό ρόλο στις εξελίξεις στην Αίγυπτο μετά την αποχώρηση των Γάλλων από τη χώρα (1801-1805) και τελικά έγινε κυβερνήτης (βαλής), τίτλο που του απένειμε η Υψηλή Πύλη το 1805. Από αυτή τη θέση κατόρθωσε να υποτάξει τους Μαμελούκους το 1811 και απέκτησε τον απόλυτο έλεγχο της χώρας. Επέκτεινε τα σύνορα της Αυτοκρατορίας με την προσάρτηση του Σουδάν στην Αίγυπτο το 1820-1821 και εισήγαγε μεταρρυθμίσεις και καινοτομίες που άλλαξαν την όψη της χώρας.

Με πρότυπο τη Δύση, φρόντισε ώστε ο στρατός να εξοπλιστεί και να εκπαιδευτεί στο υψηλότερο επίπεδο. Αναδιοργάνωσε την αγροτική παραγωγή, εισήγαγε νέες καλλιέργειες, όπως το μακρόινο βαμβάκι, και έλαβε μέτρα για την ενθάρρυνση της βιομηχανίας και του εμπορίου. Προώθησε ένα κοσμικό εκπαιδευτικό σύστημα με την ίδρυση επαγγελματικών σχολών και πανεπιστημίων. Η πολιτική θρησκευτικής ανοχής που εφάρμοσε απέναντι στις ακμάζουσες κοινότητες των Ελλήνων, των Εβραίων και των Αρμενίων οδήγησε σε ένα νέο κύμα μετανάστευσης.

Η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου του ευρύτερου πληθυσμού, μαζί με την ενίσχυση της διεθνούς θέσης της Αιγύπτου, έθεσε τις βάσεις για την αφύπνιση της βαθιά ριζωμένης εθνικής συνείδησης της χώρας. Ο Μοχάμετ Άλι συγκρούστηκε με την Υψηλή Πύλη το 1831 για τον έλεγχο της Συρίας και της Μικράς Ασίας, όμως, λόγω της παρέμβασης των Μεγάλων Δυνάμεων, υποχώρησε με τον όρο ότι ο Σουλτάνος Αμπντούλ Μετζίτ θα παραχωρούσε σε εκείνον και στην οικογένειά του τον τίτλο του κληρονομικού ηγεμόνα της Αιγύπτου (χεδίβη). Πέθανε στο Κάιρο το 1849.