Η ΟΙΚΙΑ ΤΟΥ ΜΟΧΑΜΕΤ ΑΛΙ

Η οικία του Μοχάμετ Άλι βρίσκεται στη χερσόνησο της Παναγίας, στην παλιά πόλη της Καβάλας. Ο μεγάλος ηγεμόνας της Αιγύπτου γεννήθηκε στην Καβάλα και έζησε εδώ μέχρι τα τριάντα του χρόνια.

Το κτίριο, που κατασκευάστηκε γύρω στο 1780-90, με επιφάνεια 330 τετραγωνικών μέτρων, ήταν το μεγαλύτερο σπίτι της Καβάλας εκείνη την εποχή και θεωρείται ένα από τα λαμπρότερα σωζόμενα δείγματα οθωμανικής αρχιτεκτονικής του 18ου αιώνα στην Ελλάδα. Επισκευές και εργασίες αποκατάστασης στο αρχικό κτίριο, στον κήπο και στον περιβάλλοντα χώρο έγιναν στις αρχές του 20ού αιώνα, με χρηματοδότηση του ελληνικού κράτους και την υποστήριξη της αιγυπτιακής βασιλικής αυλής.

Το μεγαλύτερο μέρος του σπιτιού είναι διώροφο και αποτελείται από δύο ενότητες που ενώνονται και επικοινωνούν στο επίπεδο του ορόφου: το χαρεμλίκ (με τους πιο ιδιωτικούς χώρους που χρησιμοποιούσε η οικογένεια στο σύνολό της, τα διαμερίσματα των γυναικών και την οικιακή ζωή) και το σελαμλίκ (τα διαμερίσματα των ανδρών). Το σπίτι έχει τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα μιας πλούσιας κατοικίας της εποχής του. Είναι έντονα εσωστρεφές και δίνει έμφαση στη διαφύλαξη της ιδιωτικότητας των χώρων του, ανοιχτών και κλειστών, και ιδιαίτερα του χαρεμλικιού. Οι κύριοι χώροι διαβίωσης βρίσκονταν στον όροφο – τα καθιστικά, τα υπνοδωμάτια, το χαμάμ και ο σοφάς – ενώ στο ισόγειο βρίσκονταν οι βοηθητικοί χώροι – ο στάβλος και οι εγκαταστάσεις της κουζίνας. Το δωμάτιο με την πιο περίτεχνα διακοσμημένη οροφή, ο «μουσαφίρ οντάς», ήταν ο επίσημος χώρος υποδοχής των επισκεπτών. Σε όλα τα δωμάτια υπάρχουν τζάκια, κάτι αρκετά ασυνήθιστο για την εποχή, ενώ τα τζάμια στα παράθυρα ήταν άλλη μια ένδειξη σπάνιας πολυτέλειας για ένα κτίριο του 18ου αιώνα.

Σήμερα η οικία του Μοχάμετ Άλι λειτουργεί ως μουσείο. Η εσωτερική διακόσμηση, μερικά ενθυμήματα και αντικείμενα, όπως ανατολίτικα χαλιά, έπιπλα και κεραμικά, βοηθούν τους επισκέπτες να σχηματίσουν μια εικόνα της αρχικής ατμόσφαιρας του σπιτιού.