---

Σχετικά με την εκδήλωση

Το Ερευνητικό Κέντρο MOHA, σε συνεργασία με το Κέντρο Ισλαμικών Σπουδών και τη Σχολή Κλασικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, φιλοξένησε τη Δρ Άννα Μπαλλιάν, ομότιμη ερευνήτρια και επιμελήτρια του Μουσείου Μπενάκη, σε μια δημόσια διάλεξη για την πολιτισμική, θρησκευτική και εικαστική ποικιλία της τέχνης της οθωμανικής Ελλάδας. Η διάλεξη πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 20 Μαΐου 2022, στις 20:00, στην αίθουσα εκδηλώσεων του Ιμαρέτ.

Μέχρι πρόσφατα, η τέχνη και ο υλικός πολιτισμός της Ελλάδας κατά την οθωμανική περίοδο προσεγγίζονταν από τη σκοπιά της «λαϊκής» και της «μεταβυζαντινής» τέχνης. Η ορολογία που χρησιμοποιούμε, ή αποφεύγουμε, δεν είναι ουδέτερη, αλλά παραπέμπει στα ιδεολογικά ερωτήματα και προβλήματα που θέτει το υλικό. Περισσότερα από εκατόν πενήντα χρόνια έχουν περάσει ανάμεσα στην «τουρκοκρατούμενη» Ελλάδα του ιστορικού Κωνσταντίνου Σάθα το 1869 και στην «οθωμανική Ελλάδα» του τίτλου της διάλεξης της Άννας Μπαλλιάν. Σήμερα τόσο η σύγχρονη ελληνική όσο και η διεθνής ιστοριογραφία εντάσσουν τη μελέτη των ελληνικών πληθυσμών στο ευρύτερο οθωμανικό πλαίσιο στο οποίο κάποτε ανήκαν.

Οι περισσότεροι ιστορικοί της τέχνης, μεταξύ αυτών και οι ιστορικοί της βυζαντινής τέχνης που μελετούν την περίοδο, έχουν εστιάσει και συνεχίζουν να εστιάζουν στην κρητική ζωγραφική και ιδιαίτερα στην αλληλεπίδραση ανάμεσα στη βυζαντινή και τη δυτικοευρωπαϊκή ζωγραφική. Ανάλογες προσπάθειες ανίχνευσης σχέσεων με την ευρωπαϊκή τέχνη συναντάμε και σε άλλες βαλκανικές χώρες, που επιδίωξαν να διαμορφώσουν ταυτότητες χωρίς αναφορά στο πρόσφατο οθωμανικό παρελθόν. Οι σύγχρονες εξελίξεις στη μελέτη της τέχνης μάς βοηθούν να δούμε με νέα ματιά τόσο γνωστά όσο και άγνωστα έργα, να τα τοποθετήσουμε στο ευρύτερο πλαίσιό τους και να αποτιμήσουμε τη συμβολή των Ελλήνων και άλλων χριστιανικών λαών στη δημιουργία τους. Για τη διάλεξή της, η πρώην επιμελήτρια της ισλαμικής συλλογής του Μουσείου Μπενάκη επέλεξε παραδείγματα από την πρώιμη οθωμανική περίοδο, ιδιαίτερα τον 16ο και τον 17ο αιώνα, επειδή είναι η λιγότερο γνωστή, αλλά και επειδή από τον 18ο αιώνα, και ιδιαίτερα στο δεύτερο μισό του, με τη διάδοση του Διαφωτισμού, οι ιστορικοί όροι και οι συνθήκες άλλαξαν. Τα παραδείγματα που συζητήθηκαν προέρχονται κυρίως από τη μνημειακή ζωγραφική του 16ου αιώνα και την αργυροχοΐα του 16ου και του 17ου αιώνα, αλλά αφορούν και θέματα σχετικά με τις σχέσεις ανάμεσα στις κοινότητες στην εκκλησιαστική τέχνη της Αρμενικής και της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας.