Σχετικά με τη δράση
Στην εποχή μας, ο χώρος, και όχι ο χρόνος, βρίσκεται στο κέντρο της προσοχής μας, και η πόλη αποτελεί συνήθως το σκηνικό κάθε πτυχής της καθημερινής ζωής. Το 1967 ο Μισέλ Φουκό ανέπτυξε τη θεωρία του για τον χώρο σε μια διάλεξη με τίτλο «Για άλλους χώρους» (Des espaces autres), που έδωσε στον Cercle d’Études Architecturales στο Παρίσι. Σε αυτήν διακρίνει δύο βασικά είδη χώρου: την ουτοπία και την ετεροτοπία. Οι ουτοπίες είναι τόποι χωρίς πραγματική θέση· χώροι που παρουσιάζουν την κοινωνία σε τελειοποιημένη μορφή, ή το αντίθετό της, αλλά παραμένουν ουσιαστικά μη πραγματικοί. Αντίθετα, οι ετεροτοπίες είναι υπαρκτοί, πραγματικοί τόποι που υπάρχουν σε κάθε πολιτισμό. Είναι «άλλοι χώροι» που λειτουργούν ως ένα είδος αντιστοιχίας, αμφισβήτησης ή ανατροπής απέναντι σε όλους τους άλλους πραγματικούς χώρους.
Τα μουσεία, οι βιβλιοθήκες και τα θέατρα είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα ετεροτοπίας, δηλαδή λειτουργούν ως «άλλος τόπος» μέσα στην κοινωνία, την οποία αντανακλούν, στην οποία παραπέμπουν ή με την οποία έρχονται σε αντίθεση. Στο μουσείο ο χρόνος συσσωρεύεται διαρκώς μέσα σε έναν στατικό χώρο. Με άλλα λόγια, ο «άλλος τόπος» του μουσείου μάς ωθεί να ανακαλύψουμε ξανά το παρόν μας και να στοχαστούμε πάνω σε αυτό.
Το MOHA δημιουργεί μια νέα εμπειρία στην οικία του Μοχάμετ Άλι Πασά. Μέσα από το βλέμμα του Φουκό, οι χώροι της μετατρέπονται σε «άλλους τόπους», σε ετεροτοπίες, καλώντας τους επισκέπτες σε έναν διάλογο για την ταυτότητα, την ιστορία και το ανήκειν. Ήχοι, μουσική, φωτισμός, αρώματα και υφές οδηγούν τους επισκέπτες σε ένα ταξίδι στην ετεροτοπία, που κινητοποιεί τόσο τις αισθήσεις όσο και τη φαντασία.
Ο οντάς (το κύριο καθιστικό), τα υπνοδωμάτια και ο χώρος υποδοχής διακοσμούνται με στοιχεία που θυμίζουν τον τρόπο ζωής της Καβάλας της οθωμανικής περιόδου. Ανατολίτικα χαλιά και κιλίμια, μπροκάρ υφάσματα και καλύμματα από δαμάσκο εμπλουτίζουν το σκηνικό. Με βάση τις περιγραφές περιηγητών όπως η Τζούλια Πάρντο και ο Σάμιουελ Μπέικερ, που ταξίδεψαν στην Ανατολή τον 19ο αιώνα, το χαμάμ αναδεικνύεται σε αυθεντικό σκηνικό ανατολίτικου λουτρού, πλούσιο σε χρώματα, αρώματα και υφές. Όπως παρατηρεί ο Φουκό: «Υπάρχουν ετεροτοπίες αφιερωμένες αποκλειστικά σε πράξεις κάθαρσης, μια κάθαρση εν μέρει θρησκευτική και εν μέρει υγιεινής, όπως τα χαμάμ των μουσουλμάνων».
