Πορτοκαλιά
Επιστημονική ονομασία: Citrus × sinensis
Οικογένεια: Rutaceae
Περίοδος ανθοφορίας: Απρίλιος – Μάιος
Περιγραφή
Η πορτοκαλιά είναι αειθαλές εσπεριδοειδές δέντρο, που κατάγεται από την Ινδία και την Κίνα. Συνήθως είναι μικρό δέντρο, που φτάνει σε μέγιστο ύψος τα 8 μέτρα. Δεν αντέχει τις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες και γι’ αυτό ευδοκιμεί σε τροπικές και εύκρατες περιοχές με ήπιους χειμώνες.
Ο κορμός της είναι λείος και ευθύς και οι ρίζες της πλούσιες, χωρίς όμως να φτάνουν σε μεγάλο βάθος. Τα κλαδιά σχηματίζουν γωνίες και έχουν ελαστικότητα, ώστε να αντέχουν αρκετά μεγάλο βάρος καρπών. Τα φύλλα της είναι μεσαίου μεγέθους, πλατιά και λεία. Τον Απρίλιο ορισμένα από τα παλιά φύλλα πέφτουν και αντικαθίστανται από νέα. Τα άνθη της είναι λευκά, αρκετά μεγάλα και αρωματικά. Οι πρώιμες ποικιλίες ωριμάζουν τους καρπούς τους, τα πορτοκάλια, από τον Οκτώβριο, ενώ οι όψιμες ποικιλίες ωριμάζουν τους καλοκαιρινούς μήνες. Οι πορτοκαλιές δίνουν βρώσιμους καρπούς για περίπου 80 χρόνια.
Χρήσεις & ιστορία
Εκτός από τη μαγειρική και την παρασκευή μαρμελάδας, πολλές ποικιλίες πορτοκαλιού χρησιμοποιούνται για την παραγωγή αιθέριων ελαίων. Το πορτοκάλι είναι πλούσιο σε βιταμίνη C, φυτικές ίνες, άλατα και αντιοξειδωτικά, γι’ αυτό η τακτική κατανάλωσή του προλαμβάνει πολλές ασθένειες.
Η εντατική καλλιέργεια της πορτοκαλιάς ξεκίνησε τον 10ο αιώνα μ.Χ. στη βόρεια Αφρική, αν και ήταν γνωστή από την αρχαιότητα. Στην αρχαία Ελλάδα τα πορτοκάλια ήταν ίσως γνωστά μόνο σε όσους ταξίδευαν σε μακρινούς τόπους και είχαν αποκτήσει μυθική υπόσταση, όπως φανερώνει ο μύθος των Εσπερίδων. Οι νύμφες Εσπερίδες είχαν αναλάβει να φυλάνε το δέντρο με τα «χρυσά μήλα», που βρισκόταν στον κήπο των θεών. Οι αρχαίοι πίστευαν ότι όποιος έτρωγε έστω και έναν καρπό θα κέρδιζε την αθανασία. Σε πολλούς πολιτισμούς τα εσπεριδοειδή είναι σύμβολα ευφορίας, γονιμότητας και πλούτου.
Γύρω στο 1490 η πορτοκαλιά έφτασε στις χώρες της Μεσογείου με Πορτογάλους ναυτικούς και πιθανότατα σε αυτούς οφείλει το όνομά της. Στη συνέχεια, από τη Μεσόγειο εξαπλώθηκε στην Ευρώπη και, μέσω Ισπανών ιεραποστόλων, στη Βόρεια Αμερική. Έως τον 18ο αιώνα οι πορτοκαλιές καλλιεργούνταν μόνο ως καλλωπιστικό είδος, επειδή οι άνθρωποι αγνοούσαν τις πολλαπλές ευεργετικές ιδιότητες του πορτοκαλιού.